czwartek, 15 marca 2018

Złotówka 1767 drugie podejście, czyli czas na wiosenne porządki.

Witam miłośników mennictwa SAP. Ostatni wpis o legalności zbierania monet odbił się szerokim echem, stąd ciekawy jestem jak zostanie odebrany dzisiejszy artykuł. Nawiązuje do tego nie bez powodu, gdyż dzisiaj może nie będzie aż takich sensacji i kryminałów jak ostatnio, jednak proszę również nastawić się na porządną porcję nowości a nawet na kolejne numizmatyczne odkrycia. Mam nadzieję, że zapowiada się ciekawie J.

A teraz po tym drobnym wstępie mającym na celu zachęcenie do zapoznania się z pełnym tekstem, przechodzę do rzeczy, czyli do tytułowej złotówki SAP z 1767 roku.  I tak, jak to zwykle bywa w analizowaniu roczników o sporym nakładzie, do których zalicza się tytułowa złotówka, wraz z obejrzeniem masy monet czasem uda się w nich wypatrzyć coś nowego, na co się dotychczas nie zwróciło uwagi. Najczęściej są to obserwacje związane z jednym konkretnym egzemplarzem, jednak zdarzają się i takie nowe ustalenia, które można z powodzeniem przełożyć i zastosować szerzej. A jak już „słowo ciałem się stanie” i uda się to swoje ustalanie obiektywnie potwierdzić, to wypadałoby się tymi ustaleniami po chrześcijańsku podzielić ze społecznością by spopularyzować nowy stan wiedzy. Co w moim przypadku znaczy nie więcej niż, cofnąć się do poprzedniego wpisu i dopisać kolejny epizod do rozpoczętej dawniej historii. Dokładnie z taką sytuacją będziemy dziś mieli do czynienia. Będą to, więc trochę takie numizmatyczne wiosenne porządki na blogu, a za razem drobny przerywnik pomiędzy aukcjami monet. Poniżej próba ilustracji J.
W tak popularnym roczniku, jakim jest złotówka z 1767 roku, którą można spotkać wszędzie tam gdzie „na kilogramy” sprzedaje się monety, wydawało mi się, że temat został już wyczerpany poprzednim wpisem. Niby całkiem zgrabnie mi ten artykuł wyszedł, o czym świadczy między innymi znaczna liczba wyświetleń oraz kilka cennych, merytorycznych komentarzy pod tekstem. Jednak jak sobie teraz na spokojnie wracam myślami do tych chwil, to musze przyznać, że już wówczas coś mi w tych złotówkach niezbyt pasowało. To takie ulotne i mało konkretne uczucie znane autorom, że tekst mimo sporego wysiłku, jaki się weń włożyło - nie jest idealny i chciałoby się go w nieskończoność ulepszać. I to nie tylko przez niezbyt udany dobór zmiennych do odróżnienia kolejnych wariantów stempli rewersu. Mam tu na myśli szerokość zapisu daty, czy też destrukt rewersu, który potraktowałem wówczas, jako osobny wariant stempla - co przy okazji, dziś naprawię. Miałem jednak wrażenie, że jest w tych złotówkach jeszcze coś więcej, coś nieuchwytnego, co mi umyka, czego nie potrafiłem wówczas ani umiejscowić, ani nazwać. Prześladowało mnie to przez dłuższy czas, jednak problem zszedł na dalszy plan w ogniu innych ciekawych tematów, którymi byłem zajęty. Aż przypadkowo natchnąłem się na ładną złotówkę z 1767, którą postanowiłem kupić, bo po pierwsze moim egzemplarzom daleko od ideału, a po drugie wydawało mi się, że…takiej to chyba jeszcze nie mam. I dopiero ta okazja do bardziej wnikliwej analizy, która miała mi odpowiedzieć na pytanie „mam już taki wariant monety, czy nie” sprawiła, że zmuszony byłem wrócić do poprzednich ustaleń i dokładnie cal po calu je sprawdzić by odkryć, co mi w niej „nie pasuje”. I jak to zwykle bywa, okazało się i tym razem, że diabeł tkwi w szczegółach i to takich, które są widoczne na pierwszym planie. 

Żeby nie przedłużać i nie budować napięcia dialogami „o niczym”, bo niewątpliwie brak mi talentu mistrza Tarantino, powoli przechodzę do rzeczy. Na początek powinienem wyjaśnić, o czym konkretnie będę dziś pisał. Główną myśl zawarłem już w tytule, czyli drugie, w domyśle - lepsze podejście do tematu. Powodem głównym, ale nie jedynym by do tej złotówki znów wrócić, będzie inne spojrzenie na temat odmian punc orłów na złotówce z 1767. Orły to herby, a to w numizmatyce SAP to już „nie przelewki”, stąd nowe ustalenia doprowadzą nas do kilku zmian, które moim zdaniem są na tyle poważne, że powinny zostać ogłoszone całej społeczności. Chciałem ten post opublikować nieco wcześniej, jednak przydarzyła mi się po drodze „drobna uroczystość” i zdrowie mi jakoś po niej niezbyt dopisywało. Stąd lekkie opóźnienie, coś w stylu żartu poniżej J.
Dobrze, to już koniec śmiechów na dzisiaj i na zaczynamy poważniejsze tematy. Nie od dziś wiadomo, że „orzeł, jaki jest każdy widzi” J. Co ciekawe przez lata mieliśmy te herby wszyscy przed oczyma, bo są to przecież kluczowe elementy dla analizy każdej monety SAP a już złotówek z 1767 szczególnie, bo jest ich przecież tam kilka odmian. I ja jak wszyscy zainteresowani tematem, przyglądałem się tym herbom pod różnym kątem, robiłem im zdjęcia, analizowałem detale, a wszystko po to by poprawnie opisać swoje monety w kolekcji oraz te użyte na blogu. Musze przyznać, że wielokrotnie w tych analizach sugerowałem się i podpierałem, informacjami zawartymi w najnowszym katalogu. Gdyż to właśnie w najnowszej publikacji o monetach SAP, autorzy Janusz Parchimowicz i Mariusz Brzeziński, po raz pierwszy pokusili się o pokazanie obok siebie wszystkich znanych im odmian orłów występujących w tym roczniku. Co oczywiście było dla mnie podstawą i punktem startu do późniejszych własnych poszukiwań. Skoro tak wszystko tam ładnie opisano i udokumentowano, to co skąd ten dzisiejszy artykuł? Okazuje się, że czasem warto nawet na z założenia pewną sprawę, spojrzeć ponownie własnym-krytycznym okiem i nie zamykać się na nowe doznania.  Teraz wreszcie zacznę pisać bardziej konkretnie.

Tematem nadrzędnym moich rozważań będzie dziś tak zwany „MAŁY ORZEŁ”. Odmiana srebrnej złotówki posiadającej właśnie taki herb Polski, została opisana w katalogu Parchimowicz/Brzeziński pod pozycją 19.b4. Miłośnicy monet Stanisława Augusta Poniatowskiego zapewne znają ten wariant doskonale, bo jest bardzo charakterystyczny i mimo wyraźnie mniejszego nakładu to jednak takie złotówki wcale nie są trudne do zaobserwowania. Poniżej rewers złotówki opisanej, jako 19.b4 z MAŁYM ORŁEM.
Teraz idziemy dalej i już po chwili przejdziemy do meritum. Główny problem dla mnie podczas pisania poprzedniego artykułu polegał na tym, że pokazane w moim pierwszym wpisie 3 orły to nie było wszystko, bo w tym roczniku istnieje jeszcze jeden orzeł. Też jest to orzeł niezbyt wielki, więc powinienem napisać, że właściwie to istnieją obok siebie dwa herby - MAŁY ORZEŁ 1 i MAŁY ORZEŁ 2. Dwie punce z herbem, które są do siebie podobne na tyle żeby je łatwo pomylić, (co też uczyniłem w poprzednim wpisie) oraz na tyle odmienne żeby je osobno opisać, co uczyniono w wyżej wspomnianym katalogu SAP. Moja pomyłka polegała na tym, że nie poznałem się na tym dostatecznie szybko i w pierwszym wpisie oba MAŁE ORŁY wrzuciłem do „jednego garnka” pichcąc moim czytelnikom niezbyt jadalny rosół. Tak wiem, że orły są pod ochroną i… z tą zupą to był tylko żart J. Wytłumaczenie tego jak doszło do mojej pomyłki nie jest standardowe i prowadzi bezpośrednio właśnie do nowego „odkrycia”, co teraz postaram się to po kolei to wyjaśnić.

Otóż autorzy w katalogu pokazali w sumie 4 punce orłów w 1767 roku. Ja w blogu pokazałem tylko 3. Zrobiłem to z rozmysłem, dlatego iż tą dodatkową czwartą odmianę orła, autorzy przypisali jedynie do egzemplarza złotówki wybitej w miedzi, którą opisali jako 19.b5. My tu na blogu, co do zasady zajmujemy się jedynie monetami srebrnymi, stąd tej miedzianej odbitce podczas pisania poświęciłem niewiele czasu. Mimo tego, że będąc w Muzeum Narodowym w Warszawie miałem okazję obcować z nią „na żywo”, to jednak potraktowałem ją jedynie, jako swoistą ciekawostkę a nie podmiot poważniejszych badań. Poniżej ilustracja z unikalną złotówką odbitą w miedzi ze zbiorów MNW, w katalogu opisaną, jako odmiana 19.b5.
Teraz zwracam się jedynie do tych mega-spostrzegawczych. Jak wiedziecie na zdjęciu, tak właśnie doszło do pomyłki i w efekcie, do nowego odkrycia. I teraz wszystko jest już jasne J. To oczywiście drobny żart, chociaż zapewne znajdą się tacy czytelnicy, którzy już się zorientowali, co będzie dalej. Jednak nie będę taki „do przodu”, szczególnie, że sam ostatnio okazałem się być strasznym gapą, stąd nie dziwi mnie, jeśli jeszcze nie dostrzegliście tej subtelnej różnicy. Teraz opowiem o niej teraz bardziej dokładnie. 

Drugim etapem wtajemniczenia będzie porównanie 4 orłów z katalogu z 3 herbami, które umieściłem w poprzednim wpisie o złotówkach. Na tym materiale będzie dobrze widać już dokładnie, „o co kaman”.
Jak się okazuje MAŁY ORZEŁ, jaki zaprezentowałem w swoim poprzednim wpisie to nic innego, tylko punca, jaką autorzy katalogu przypisali do odbitki miedzianej 19.b5. Podczas pisania katalogu widocznie nie znaleźli żadnej srebrnej monety z tą odmianą orła, stąd nie umieścili takiej złotówki w swojej publikacji. Mój błąd polegał na tym, że nie zorientowałem się, że to jest z gruntu błędne ustalenie i wymaga weryfikacji. A było to o tyle proste, że srebrnych złotówek z 1767 z tym właśnie orłem znanych jest, co najmniej kilkanaście. Być może właśnie, dlatego też bezwiednie uznałem, że MAŁY ORZEŁ w srebrze jest jeden i nie odróżniłem ziarna od plew.

Ograniczmy teraz scenę jedynie do dwóch punc z mniejszym herbem. Uznajmy, że pierwsza z nich to MAŁY ORZEŁ 1 a druga to numer dwa. Poniżej prezentuję dla lepszego porównania zdjęcia obu herbów MAŁY ORZEŁ 1 i MAŁY ORZEŁ 2 wziętych bezpośrednio z dwóch srebrnych złotówek z 1767 roku.
Okazuje się, że przy bliższym poznaniu punce wyraźnie się od siebie różnią. MAŁY ORZEŁ 1 ma zdecydowanie odmienny kształt od swojego „brata”, chociaż dla mnie jego podstawową cechą charakterystyczną jest realistyczne wykonane upierzenie. Oprócz samego kształtu puncy i wyraźnych piór, dodatkowo zwróciłem uwagę na dwie cechy. Pierwsza, że na jego głowie znajduje się coś na kształt czapko-korony. Druga, że jak na orła, to poskąpiono mu wyraźnego dzioba. Natomiast druga odmiana herbu, MAŁY ORZEŁ 2 jest wykonany znacznie prościej, bez aż takiej szczegółowości co do piór. Dodatkowo drugi herb ma wyraźny dziób (jak pysk psiaka) oraz specyficzny „loczek” na głowie imitujący koronę. Ten kształt puncy znany jest również z innych roczników, stąd można założyć, że jednak prostota wykonania zwyciężyła. Generalnie są to dwie odmienne punce, stąd różnic jest zdecydowanie więcej i każdy może sobie sam określić, jaka jest jego ulubiona i na co będzie zwracał uwagę przy rozróżnianiu obu herbów. Ważny fakt jest taki, że dotychczas obie odmiany orłów nie zostały prawidłowo opisane dla srebrnych złotówek. W katalogu monet SAP Parchmowicz/Brzeziński, odmiana MAŁY ORZEŁ 2 nie została przypisana do żadnej srebrnej złotówki. Ja natomiast w moim poprzednim wpisie na blogu, nie spostrzegłem tej oczywistej wpadki autorów i bezmyślnie opublikowałem zdjęcie nieopisanej jeszcze w katalogu i nieznanej odmiany z MAŁYM ORŁEM 2 – jako ilustracja dla 19.b4. Jak widać oba źródła jak dotąd nie były dostatecznie precyzyjne. Czas, zatem to nadrobić i zrobić z tym porządek.

Przy okazji remanentu w spisie wariantów stempli rewersu, chciałbym dokonać kilku dodatkowych korekt. Po pierwsze w poprzednim tekście używałem nomenklatury z katalogu, w którym autorzy używali pojęcia „DATA SZEROKA” i „DATA WĄSKA”, co tyczy się oczywiście szerokości nabicia cyfr daty 1767 na stempel. Przez ten czas, jaki upłynął od tego artykułu widziałem jednak dziesiątki monet, w których trudno było to jednoznacznie określić. Data na tych egzemplarzach nie była ani szeroka, ani jakoś wyraźnie wąska, wychodziło na to, że są to jakieś „pośrednie” stemple. Tym samym uznaje argument bardziej doświadczonego kolegi, który w komentarzach pod moim poprzednim wpisem zwracał mi na to uwagę. Uznałem, że nie warto dalej bez sensu podążać tą ślepą uliczką, w jaki wpuściły nas określenia użyte w katalogu. Oczywiście istnieją takie stemple, które bardzo wyraźnie różnią się szerokością daty, jednak trudno taką cechę uznawać za odmianę (jak w katalogu) lub chociaż jako wariant warty odnotowania. Kasuje, zatem te warianty z mojego bloga i rekomenduje zmianę podejścia, zgodnie z sugestiami Rafała Janke.  Dodatkowo w poprzednim artykule opisałem REWERS 4, który co do zasady był identyczny jak REWERS 3, a jego jedyną cechą charakterystyczną była poprawiana na stemplu litera ”A” w wyrazie PURA. Ta obserwacja jest sama w sobie cenna, jednak po chwili zastanowienia, również trudno uznać poprawiony stempel za osobny wariant i namawiać do jego zbierania. Istnieją przecież takie nominały monet SAP i roczniki, w których wielokrotnie możemy spotkać drobne poprawki na stemplach. O ile nie dotyczy to daty lub inicjałów intendentów mennicy to można uznać te poprawki za nieistotne. Podsumowując swoje nowe podejście do rewersów. Dla ODMIANY 1 z puncą DUŻY ORZEŁ wyznaczam jedynie dwa warianty rewersu.

ODMIANA 1
REWERS1 – a) „DUŻY ORZEŁ”, b) „kropka po PURA”
REWERS2 – a) „DUŻY ORZEŁ”, b) „brak kropki po PURA”

Teraz przejdźmy do kolejnych odmian złotówki z 1767 charakteryzujących się mniejszymi orłami. Tu również będzie kilka zmian i dzięki temu znajdzie się miejsce dla obu małych ptaków J. Trzecim stemplem rewersu będzie nasz pierwszy dzisiejszy bohater. Tym samym od teraz powołuje ODMIANĘ 2 charakteryzującą się użyciem w herbie Polski puncy MAŁY ORZEŁ 1. Ponieważ nie interesuje nas już szerokość zapisu dat, a żadnych dodatkowych wariantów interpunkcyjnych nie odkryłem, to w tej odmianie wystąpi jedynie jeden wariant rewersu i będzie w kolejności REWERS 3.

ODMIANA 2
REWERS3 – a) „MAŁY ORZEŁ 1”

Idziemy dalej, do kolejnej odmiany związanej z dziś opisaną puncą orła i tu znów czeka nas mała zmiana vs mój „stary” wpis. Poprzednio wyznaczyłem REWERS 6, który charakteryzował się dodatkowa literą „F” nabitą na wieniec. Wówczas uznałem to za błąd powstały podczas tworzenia stempla. Przez ten czas widziałem jednak wystarczającą liczbę monet SAP z błędami menniczymi by uznać, że czas się z tego wycofać i oficjalnie przyznać, że ta moneta to jedynie ciekawy destrukt. Ponieważ destrukty, co do zasady nie stanowią odmian/wariantów stempli - to jedyną zmienną, która podtrzymywała ten wariant „przy życiu” była szerokość zapisu daty. Skoro jednak już wyżej odrzuciłem tą cechę, jako istotną do naszych dzisiejszych rozważań, to tym samym nie istnieje już żadna przesłanka na sztuczne utrzymywanie tego wariantu. Kasujemy „dziada” i w efekcie w nowo powołanej ODMIANIE 3 z herbem Polski wykonanym puncą MAŁY ORZEŁ 2, jest również tylko jeden wariant stempla rewersu.

ODMIANA 3
REWERS4 – a) „MAŁY ORZEŁ2”

Zatem mimo „odkrycia” nowego orła i określenia nowej odmiany, to i tak upraszczamy numizmatykę. Z 6 wariantów srebrnych złotówek z poprzedniego wpisu, ostały się jeno 4 J. Tak to wszystko zebrane „do kupy” wygląda na zdjęciu.
I tak idąc dalej tym tropem należałoby zaktualizować informacje dotyczące ilości poszczególnych wariantów biorących udział w badaniu ilościowym. A co za tym idzie, nowej estymacji dotyczącej nakładów i stopni rzadkości. Zróbmy, zatem ten krok, pamiętając, iż w tym roczniku występuje tylko jeden wariant awersu, stąd wszelkie zmienne ważna dla kolekcjonerów biorą się jedynie z rewersów. Na początek standardowa tabelka, jako wstęp.
Jak widać mamy teraz 4 warianty złotówki i do tego się będę odnosił w dalszych analizach. Dla przypomnienia badanie przeprowadziłem na próbie 360 monet. Na potrzeby dzisiejszego wpisu nie prowadziłem dodatkowych pomiarów, jedynie „po nowemu” pogrupowałem monety i przypisałem je do dziś wyznaczonych odmian i wariantów. Nie przedłużając na pierwszy ogień idzie ilość poszczególnych wariantów, jakie zaobserwowałem w badanej grupie numizmatów.
Zakładam, że nikt się nie zdziwi z ustaleń, iż to właśnie odmiana z puncą DUZY ORZEŁ jest zdecydowanie najczęściej spotykaną złotówką Poniatowskiego. W jej ramach cennym nabytkiem jest wariant bez kropki po PURA i na to warto zwracać uwagę szukając ciekawych monet do zbioru. Obie odmiany z mniejszymi orłami również zdecydowanie zyskują na tym tle. Teraz odnieśmy te procenty do nakładu rocznika, jaki wyniósł niewiarygodną jak na czasy SAP ilość 7 679 169 egzemplarzy.
Jak widać, matematycznie wszystkie nakłady wydają się spore. Bo nawet te 100-tysięczniki dla wariantu 2 i 4 nie robią większego wrażenia. Przecież w czasach Poniatowskiego były takie złotówki, których całoroczne nakłady były kilkakrotnie niższe niż najrzadszy wariant z 1767 roku. Jednak obserwując rynek, trzeba uznać, iż warianty od 2 do 4 pojawiają się regularnie, jednak nie są to jakieś hurtowe ilości. Jeśli jest taka możliwość, to zawsze warto poszukać monet w jak najlepszych stanach zachowania.  Ostatnie zestawienie to tradycyjnie moja propozycja przydzielenia wariantom stopni rzadkości według skali Emeryka Hutten-Czapskiego.
Podobnie jak poprzednio w mojej ocenie, w tym roczniku w zależności od wariantu skala rozciąga się w zakresie od „brak” do stopnia R2. Tak wiele razy to już uzasadniałem, że dziś zakładam, iż moje wyliczenia nie wymagają jakiś dodatkowych komentarzy. Ostatnim elementem dzisiejszego wpisu, który „po nowemu” pochodzi do najpopularniejszego rocznika złotówek SAP będzie oczywiście pokazanie konkretnych przykładów monet z każdego wariantu.

ZŁOTÓWKA 1767

1) W katalogu SAP notowana, jako 19.b i 19.b1
ODMIANA 1 (DUŻY ORZEŁ)
WARIANT 1 (posiada kropkę po PURA)
Awers: napis otokowy STANISLAUS AUG.D.G.REX POL.M.D.L.
Rewers: napis otokowy LXXX. EX. MARCA (FS/4.GR.) PURA. COL: 1767.

Nakład łączny rocznika = 7 679 169 sztuk
Szacowany rozkład wariantu w roczniku = 89% = 6 847 269 sztuk
Szacowany stopień rzadkości = BRAK

2) W katalogu SAP nienotowana, na blogu opisana, jako 19.b6?
ODMIANA 1 (DUŻY ORZEŁ)
WARIANT 2 (brak kropki po PURA)
Awers: napis otokowy STANISLAUS AUG.D.G.REX POL.M.D.L.
Rewers: napis otokowy LXXX. EX. MARCA (FS/4.GR.) PURA COL: 1767.

Nakład łączny rocznika = 7 679 169 sztuk
Szacowany rozkład wariantu w roczniku = 2% = 127 986 sztuk
Szacowany stopień rzadkości = R2

3) W katalogu SAP notowana, jako 19.b4
ODMIANA 2 (MAŁY ORZEŁ 1)
WARIANT 3
Awers: napis otokowy STANISLAUS AUG.D.G.REX POL.M.D.L.
Rewers: napis otokowy LXXX. EX. MARCA (FS/4.GR.) PURA. COL: 1767.

Nakład łączny rocznika = 7 679 169 sztuk
Szacowany rozkład wariantu w roczniku = 7% = 511 946 sztuk
Szacowany stopień rzadkości = R

4) W katalogu SAP nienotowana, na blogu opisana dzisiaj, jako 19.b7?
ODMIANA 3 (MAŁY ORZEŁ 2)
WARIANT 4
Awers: napis otokowy STANISLAUS AUG.D.G.REX POL.M.D.L.
Rewers: napis otokowy LXXX. EX. MARCA (FS/4.GR.) PURA. COL: 1767.

Nakład łączny rocznika = 7 679 169 sztuk
Szacowany rozkład wariantu w roczniku = 3% = 191 979 sztuk
Szacowany stopień rzadkości = R1

To by było na tyle jeśli chodzi o srebrne złotówki z 1767 roku, ale to jeszcze nie wszystko!!! Mam dla czytelników mojej strony wstępnie przygotowaną kolejną „bombę” w formie newsu o jeszcze jednym nowym odkryciu w tym roczniku. Jednak nie dotyczy to srebrnych monet, więc nie będę uprzedzał faktów i o napiszę o tym następnym razem. Cierpliwość to ważna cecha w numizmatyce, więc teraz ją razem poćwiczymy :-)

Podsumowując, jestem bardzo zadowolony z dzisiejszego tekstu. Pewnie jak każdy uzurpator po udanym przewrocie, jaki zorganizował i przeprowadził zgodnie z planem J. Tym sposobem przewróciłem do góry nogami swój poprzedni artykuł i zrobiłem wreszcie porządek z najpopularniejszą czterogroszówką SAP.  Ostatnim krokiem będzie zaktualizowanie informacji na blogu również w zakładce „KATALOG”. Na dziś to już koniec, mam nadzieje, że materiał był napisany w miarę czytelnie i dało się nadążyć za moim nieco chaotycznym opisem. Jeśli są pytania, to proszę o komentarze pod wpisem lub kontakt mailowy na adres umieszczony w sekcji „O MNIE”. Na dziś temat srebrnych złotówek z 1767 uznaje za zakończony, od teraz aktualne dane na blogu na ten temat prezentowane będą jedynie w tym wpisie.

W dzisiejszym wpisie korzystałem ze wszystkich źródeł wymienionych w poprzednim wpisie oraz ze zdjęć wyszukanych za pomocą google grafika

piątek, 9 marca 2018

Nowe prawo o zabytkach, czyli czy zbieranie monet jest nadal legalne?

Zdaję sobie sprawę, że tytuł dzisiejszego wpisu jest nieco sensacyjny i z powodzeniem mógłby zaistnieć na łamach pierwszego z brzegu tabloidu. Co prawda, mój blog nie rości sobie praw bycia medium kryminalno-sensacyjnym, jednak z tego, co ostatnio obserwuje podobne pytania pojawiają się czasem w przestrzeni, co sugeruje, że „coś jest jednak na rzeczy”. A jeśli tak, to uznałem temat za ważny i aktualny na tyle by mu bliżej przyjrzeć. Tytuł bezpośrednio nawiązuje do wątku, który powstał w ubiegłym roku na forum zlokalizowanym na stronie monety.pl (link znajduje się na końcu wpisu). Wątek na forum niestety przedwcześnie obumarł nie przynosząc istotnych odpowiedzi i rozwiązań, stąd uznałem za celowe by temat nieco po drążyć we własnym zakresie. 

Pytanie niby retorycznie naiwne, ale czy aby na pewno? Kwestie prawne w realizowaniu pasji, jaką jest gromadzenie pamiątek historycznych, jakimi z reguły są przecież „stare monety”, jawią się nam często, jako zupełna terra incognita. Obszar niedoceniany a nawet często zupełnie ignorowany. I to nie tylko przez nieświadomych niebezpieczeństwa drobnych kolekcjonerów, ale również i przez firmy numizmatyczne zajmujące się obrotem tego typu „towarem”. A to, jak każda ignorancja, może okazać się w krótce kosztownym błędem. Nieznajomość prawa nie zwalnia, bowiem pasjonatów od jego przestrzegania. I nie są to jedynie czcze słowa. Trudno, przecież przejść obok medialnego szumu, jaki podniósł się wobec zmian, które od 1 stycznia 2018 roku obowiązują w polskim prawie dotyczącym ochrony zabytków. Ochrony, co w domyśle oznacza również poszukiwanie, przechowywanie i obrót… a w konsekwencji może nawet i zwyczajne posiadanie tego typu przedmiotów. Szczególnie, że mamy do czynienia z wrzawą, z jaką spotkały się nowe przepisy w środowisku poszukiwaczy/detektorystów, którzy jako liczna grupa zdeklarowanych miłośników historii są często przy okazji pasjonatami numizmatyki. Larum grają gdyż, (o czym będzie napisane w dalszej części), „nowe prawo” zdecydowanie ogranicza społeczeństwu dotychczasową „wolną amerykankę” związaną z pozyskiwaniem, posiadaniem i handlem zabytkami ruchomymi. Można napisać nawet więcej, bo teraz już nie tylko ustawodawca określa zasady poszukiwań, limituje dostęp do samej aktywności i rejestruje znalezione obiekty, ale również penalizuje nieprzestrzeganie nowych przepisów. I tu własnie może się okazać, że już w krótce "pewne źródło" pozyskania monet do zbioru jest nie mniej ważne niż cena, jaką przyszło nam za nie zapłacić. Sprawa to nie nowa. „Jakieś przepisy” obowiązywały przecież i wcześniej, jednak z ich przestrzeganiem i egzekwowaniem, jak się wydaje nie było najlepiej, na co przykładów nawet na aukcjach renomowanych sprzedawców jest aż nadto by je tu na forum piętnować i wymieniać. Teraz ma się to zmienić na tyle, że aktualna stanie się maksyma „Dura lex, sed lex”. I po pierwszych tygodniach nowego roku, w których trwa regularna nagonka na wszelkiej maści poszukiwaczy skarbów oraz handlarzy starociami, wygląda na to, że ten aspekt prawa aktualnie zyskał priorytet władz i trudno spodziewać się szybkiego odwrotu od tej polityki. Artykuł jest napisany „na poważnie” jednak na początek tradycyjna ilustracja z przymrużeniem oka.
Jeśli chodzi o samo prawo o ochronie zabytków, to ja się z nim oczywiście zapoznałem i wydaje mi się, że je dobrze zrozumiałem i że się do niego właściwie stosuję. Jednak nie jestem praktykiem i nie mogę pochwalić się wybitną znajomością procedur związanych z praktycznym stosowaniem tych przepisów w życiu. Bo jak wiadomo przepisy to jedno, ale już ich zastosowanie to zupełnie inna para kaloszy. Co już na wstępie chciałbym zaznaczyć, że żadnym ekspertem nie jestem i nie chce broń Boże na niego pozować. Mając jednak stronę w internecie i misję upowszechniania klasycznej numizmatyki oraz przy okazji posiadając drobny wpływ na przepływ informacji, chciałbym dzisiejszym wpisem jedynie zasygnalizować istotne obszary związane z nowymi przepisami, które mogą zainteresować miłośników monet SAP i nie tylko. Będzie to, więc tekst pisany z poziomu osoby, która chciałaby się jedynie czuć komfortowo realizując nadal swoje hobby.  Mam nadzieje, że wyspecjalizowane organizacje zrzeszające kolekcjonerów monet, takie jak chociażby nasz narodowy „flagowiec”, czyli Polskie Towarzystwo Numizmatyczne, wsłucha się w głosy płynące z terenu i odpowiednio rozpozna zapotrzebowanie społeczności, by podjąć bardziej zdecydowane działania informacyjne. Chciałbym by nasza wiedza nadążała za zmianami prawa. Tu wydaje się, że na razie jedynym konkretnym źródłem wiedzy są wszelkiego rodzaju szkolenia, czy też warsztaty numizmatyczne, gdzie tematyka prawa w gromadzeniu i pozyskiwaniu zabytków jest często jednym z ich elementów. Dla przykładu, na agendzie cyklicznych Toruńskich Warsztatów Numizmatycznych znajduje się zwykle jakiś wykład związany z prawem. Jednak porównując ilość uczestników tego typu imprez do wielkości grupy zbierającej historyczne obiekty, odnoszę nieodparte wrażenie graniczące z pewnością, że aktualnie ta wiedza jest mocno reglamentowana. Być może to nowy pomysł na blog dla jakiegoś znawcy prawa, który chciałby nas trochę poedukować. A jak nie blog, to już jako minimum, chciałbym mieć chociaż dostęp do aktualnego kompendium wiedzy na ten temat. Zobaczmy na początek, o co ten cały szum i co konkretnie się w prawie zmieniło.

To może być SZOK, ale po zapoznaniu się z obowiązującą dziś Ustawą z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz zmianami, które obowiązują do 1 stycznia 2018 roku – stwierdzam, że co do zasady prawo się nie zmieniło. Okazuje się, że przepisy, jakie dziś są tak głośno kontestowane przez środowiska poszukiwaczy (głównie) obowiązywały już wcześniej. Problem był tylko taki, że nie było zainteresowanych organów, które by je skutecznie egzekwowały. Jedyną konkretną zmianą, która rzeczywiście jest warta uwagi jest fakt, że zaostrzono kary i to, co dotychczas było jedynie „niekonkretnym” wykroczeniem, teraz nagle stało się „groźnie brzmiącym” przestępstwem zagrożonym więzieniem. A to już nie przelewki, szczególnie, gdy nowy rząd zamierza te przepisy egzekwować. Niemniej jednak uznałem, że warto z tej całej ustawy zaprezentować czytelnikom kilka artykułów, które jak się wydaje są kluczowe dla kolekcjonerów monet. Poniżej zaprezentuje je, jako wycinki całego tekstu. Będą tam między innymi definicje zabytków, których dotyczą przepisy, metody ich ochrony, zasady pozyskiwania i kontroli oraz kary za nie zastosowanie się do prawa. Dla chętnych na koniec podam link do pełnego tekstu ustawy. Zapraszam do lektury J.

U S T AWA z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Rozdział 1 Przepisy ogólne

Art. 3. Użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) zabytek – nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową; 2)  zabytek nieruchomy – nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, o których mowa w pkt 1; 3) zabytek ruchomy – rzecz ruchomą, jej część lub zespół rzeczy ruchomych, o których mowa w pkt 1; 4) zabytek archeologiczny – zabytek nieruchomy, będący powierzchniową, podziemną lub podwodną pozostałością egzystencji i działalności człowieka, złożoną z nawarstwień kulturowych i znajdujących się w nich wytworów bądź ich śladów albo zabytek ruchomy, będący tym wytworem;

Art. 4. Ochrona zabytków polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu: 1) zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie; 2) zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków; 3) udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków; 4) przeciwdziałanie kradzieży, zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków za granicę; 5) kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków;

Art. 5. Opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków: 1) naukowego badania i dokumentowania zabytku; 2) prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku; 3) zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie; 4) korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości; 5) popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury.
Art. 6. 1. Ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania: 2) zabytki ruchome będące, w szczególności: a) dziełami sztuk plastycznych, rzemiosła artystycznego i sztuki użytkowej, b) kolekcjami stanowiącymi zbiory przedmiotów zgromadzonych i uporządkowanych według koncepcji osób, które tworzyły te kolekcje, c) numizmatami oraz pamiątkami historycznymi, a zwłaszcza militariami, sztandarami, pieczęciami, odznakami, medalami i orderami, h) przedmiotami upamiętniającymi wydarzenia historyczne bądź działalność wybitnych osobistości lub instytucji; 3) zabytki archeologiczne będące, w szczególności: a) pozostałościami terenowymi pradziejowego i historycznego osadnictwa, b) cmentarzyskami, c) kurhanami, d) reliktami działalności gospodarczej, religijnej i artystycznej.

Rozdział 2 Formy i sposób ochrony zabytków

Art. 7. Formami ochrony zabytków są: 1) wpis do rejestru zabytków; 1a) wpis na Listę Skarbów Dziedzictwa; 2) uznanie za pomnik historii;

Art. 8. 1. Rejestr zabytków, zwany dalej „rejestrem”, dla zabytków znajdujących się na terenie województwa prowadzi wojewódzki konserwator zabytków. 2. Rejestr prowadzi się w formie odrębnych ksiąg dla zabytków: 1) nieruchomych; 2) ruchomych; 3) archeologicznych.

Art. 10. 1. Do rejestru wpisuje się zabytek ruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków na wniosek właściciela tego zabytku. 2. Wojewódzki konserwator zabytków może wydać z urzędu decyzję o wpisie zabytku ruchomego do rejestru w przypadku uzasadnionej obawy zniszczenia, uszkodzenia lub nielegalnego wywiezienia zabytku za granicę albo wywiezienia za granicę zabytku o wyjątkowej wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. 3. Zabytek ruchomy stanowiący dobro kultury, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury (Dz. U. poz. 1086), podlega z urzędu wpisowi do rejestru. Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego informuje wojewódzkiego konserwatora zabytków o zaistnieniu podstaw do wpisu zabytku do rejestru, przekazując dane zabytku i dokumenty niezbędne do dokonania wpisu.

Rozdział 3 Zagospodarowanie zabytków, prowadzenie badań, prac i robót oraz podejmowanie innych działań przy zabytkach

Art. 33. 1. Kto przypadkowo znalazł przedmiot, co do którego istnieje przypuszczenie, iż jest on zabytkiem archeologicznym, jest obowiązany, przy użyciu dostępnych środków, zabezpieczyć ten przedmiot i oznakować miejsce jego znalezienia oraz niezwłocznie zawiadomić o znalezieniu tego przedmiotu właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków, a jeśli nie jest to możliwe, właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta). 2. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) jest obowiązany niezwłocznie, nie dłużej niż w terminie 3 dni, przekazać wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków przyjęte zawiadomienie, o którym mowa w ust. 1. 3. W terminie 3 dni od dnia przyjęcia zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1 i 2, wojewódzki konserwator zabytków jest obowiązany dokonać oględzin znalezionego przedmiotu i miejsca jego znalezienia oraz, w razie potrzeby, zorganizować badania archeologiczne.

Art. 34. 1. Osobom, które odkryły bądź przypadkowo znalazły zabytek archeologiczny, przysługuje nagroda, jeżeli dopełniły one obowiązków określonych odpowiednio w art. 32 ust. 1 lub w art. 33 ust. 1. 2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do osób zajmujących się zawodowo badaniami archeologicznymi lub zatrudnionych w grupach zorganizowanych w celu prowadzenia takich badań. 3. Warunki i tryb przyznawania nagród określi, w drodze rozporządzenia, minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, ustalając rodzaje nagród, źródła ich finansowania i wysokość nagród pieniężnych.

Art. 35. 1. Przedmioty będące zabytkami archeologicznymi odkrytymi, przypadkowo znalezionymi albo pozyskanymi w wyniku badań archeologicznych, stanowią własność Skarbu Państwa. 2. Własność Skarbu Państwa stanowią również przedmioty będące zabytkami archeologicznymi, pozyskane w wyniku poszukiwań, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 12.  3. Miejsce przechowywania zabytków archeologicznych odkrytych, przypadkowo znalezionych albo pozyskanych w wyniku badań archeologicznych bądź poszukiwań, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 12, określa wojewódzki konserwator zabytków, przekazując je, w drodze decyzji, w depozyt muzeum lub innej jednostce organizacyjnej, za jej zgodą.

Art. 36. 1. Pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga:  12) poszukiwanie ukrytych lub porzuconych zabytków ruchomych, w tym zabytków archeologicznych, przy użyciu wszelkiego rodzaju urządzeń elektronicznych i technicznych oraz sprzętu do nurkowania.

Rozdział 4 Nadzór konserwatorski

Art. 38. 1. Wojewódzki konserwator zabytków lub działający z jego upoważnienia pracownicy wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków prowadzą kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami. 3. Przy wykonywaniu kontroli wojewódzki konserwator zabytków lub osoby, o których mowa w ust. 1, są uprawnione do: 1) wstępu na teren nieruchomości, jeżeli istnieje uzasadnione podejrzenie zniszczenia lub uszkodzenia zabytku; 4) żądania ustnych lub pisemnych informacji w zakresie niezbędnym dla ustalenia stanu faktycznego dotyczącego zakresu kontroli; 5) żądania okazania dokumentów i udostępnienia wszelkich danych mających związek z zakresem kontroli; 4. Czynności kontrolne przeprowadza się w obecności kontrolowanej osoby fizycznej albo kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub upoważnionej przez niego osoby, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych. 4a. Wojewódzki konserwator zabytków może wystąpić z wnioskiem do właściwego miejscowo komendanta Policji o jej pomoc, jeżeli jest to niezbędne do przeprowadzenia czynności kontrolnych. 4b. Na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków właściwy miejscowo komendant Policji jest obowiązany do zapewnienia osobom, o których mowa w ust. 1, pomocy Policji w toku wykonywania czynności kontrolnych.

Art. 39. 1. Z czynności kontrolnych kontrolujący sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kontrolowanej osobie fizycznej lub kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej. 2. Protokół kontroli zawiera opis stanu faktycznego stwierdzonego w toku kontroli, w tym ustalonych nieprawidłowości, z uwzględnieniem przyczyn powstania, zakresu i skutków tych nieprawidłowości oraz osób za nie odpowiedzialnych.

Art. 41. W razie stwierdzenia, że działanie lub zaniechanie kontrolowanej osoby fizycznej albo kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub jej pracownika narusza przepisy art. 108–118 ustawy, wojewódzki konserwator zabytków kieruje odpowiednio do Policji, prokuratury albo sądu zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia.

Rozdział 5 Wywóz zabytków za granicę

Art. 51. 1. Jednorazowego pozwolenia na stały wywóz zabytku za granicę wymagają zabytki zaliczane do jednej z następujących kategorii: 1) zabytków archeologicznych, które mają więcej niż 100 lat i wchodzą w skład zbiorów archeologicznych lub zostały pozyskane w wyniku badań archeologicznych bądź przypadkowych odkryć; 13) kolekcji o znaczeniu historycznym, paleontologicznym, etnograficznym lub numizmatycznym, których wartość jest wyższa niż 16 000 zł;

Art. 59a. 1. Podmiot gospodarczy wyspecjalizowany w zakresie obrotu zabytkami na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwany dalej „podmiotem prowadzącym księgę ewidencyjną”, jest obowiązany do prowadzenia księgi ewidencyjnej zabytków przyjętych lub oferowanych do zbycia, zwaną dalej „księgą ewidencyjną”, zarówno na własną rzecz, jak i na rzecz innych osób, o wartości przekraczającej 10 000 zł, a także ekspertyz wydanych przez ten podmiot, w szczególności ocen wskazujących czas powstania zabytku i wycen zabytku, o których mowa w art. 59 ust. 3 pkt 1 i 2. 2. Księga ewidencyjna zawiera: 1) dane umożliwiające identyfikację i określenie wartości zabytku; 2) dane zbywcy oraz nabywcy zabytku, a także osób pośredniczących w zbyciu i nabyciu zabytku, w tym osób reprezentujących osoby prawne; 5) odpis faktury lub innego dokumentu poświadczającego zbycie zabytku wraz z ceną sprzedaży; 7) oświadczenie zbywcy dotyczące pochodzenia zabytku i sposobu nabycia go przez zbywcę; 8) oświadczenie podmiotu prowadzącego księgę ewidencyjną dotyczące czynności powziętych w celu weryfikacji, czy zabytek nie pochodzi z przestępstwa ani nie został wyprowadzony z terytorium państwa Unii Europejskiej lub państwa trzeciego z naruszeniem prawa, ze wskazaniem informacji uzyskanych z dostępnych rejestrów, wykazów i baz danych. 3. Dane osób, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i 3, w odniesieniu do osób fizycznych obejmują: 1) imię i nazwisko; 2) numer identyfikacji podatkowej (NIP) lub numer PESEL.

Rozdział 10 Społeczni opiekunowie zabytków

Art. 102. 1. Społeczni opiekunowie zabytków podejmują działania związane z zachowaniem wartości zabytków i utrzymaniem ich w jak najlepszym stanie oraz upowszechniają wiedzę o zabytkach. 2. Społeczny opiekun zabytków współdziała z wojewódzkim konserwatorem zabytków i starostą w sprawach ochrony zabytków i opieki nad tymi zabytkami. Społecznym opiekunem zabytków może być osoba, która posiada pełną zdolność do czynności prawnych, nie była karana za przestępstwa popełnione umyślnie oraz posiada wiedzę w zakresie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami.

Art. 104. Społeczny opiekun zabytków jest uprawniony do pouczania osób naruszających przepisy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Art. 105. 1. Osobie fizycznej pełniącej funkcję społecznego opiekuna zabytków starosta wydaje legitymację społecznego opiekuna zabytków, która zawiera jego zdjęcie, imię, nazwisko i miejsce zamieszkania, datę wydania legitymacji oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska, a także stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania legitymacji.

Rozdział 10a Administracyjne kary pieniężne

Art. 107c. 1. Osoba fizyczna lub jednostka organizacyjna, która uniemożliwia lub utrudnia dostęp do zabytku organowi ochrony zabytków, wykonującemu uprawnienia wynikające z ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 do 2000 zł.

Art. 107d. 1. Kto bez pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków podejmuje działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1–5, podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 do 500 000 zł. 2. Kto podejmuje działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1–5, niezgodnie z zakresem lub warunkami określonymi w pozwoleniu wojewódzkiego konserwatora zabytków, podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 do 500 000 zł.

Rozdział 11 Przepisy karne

Art. 108. 1. Kto niszczy lub uszkadza zabytek, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. 2. Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. 3. W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1 polegające na zniszczeniu zabytku sąd orzeka na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Zabytków nawiązkę w wysokości do wartości zniszczonego zabytku.

Art. 109a. Kto podrabia lub przerabia zabytek w celu użycia go w obrocie zabytkami, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Art. 109b. Kto rzecz ruchomą zbywa jako zabytek ruchomy albo zbywa zabytek jako inny zabytek, wiedząc, że są one podrobione lub przerobione, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Art. 109c. Kto bez pozwolenia albo wbrew warunkom pozwolenia poszukuje ukrytych lub porzuconych zabytków, w tym przy użyciu wszelkiego rodzaju urządzeń elektronicznych i technicznych oraz sprzętu do nurkowania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Art. 110. 1. Kto będąc właścicielem lub posiadaczem zabytku nie zabezpieczył go w należyty sposób przed uszkodzeniem, zniszczeniem, zaginięciem lub kradzieżą, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny. 2. W razie popełnienia wykroczenia określonego w ust. 1 można orzec nawiązkę do wysokości dwudziestokrotnego minimalnego wynagrodzenia na wskazany cel społeczny związany z opieką nad zabytkami.

Art. 116. 1. Kto niezwłocznie nie powiadomił wojewódzkiego konserwatora zabytków lub wójta (burmistrza, prezydenta miasta) albo dyrektora urzędu morskiego o przypadkowym odkryciu przedmiotu, co do którego istnieje przypuszczenie, iż jest on zabytkiem archeologicznym, a także nie zabezpieczył, przy użyciu dostępnych środków, tego przedmiotu i miejsca jego znalezienia, podlega karze grzywny. 2. W razie popełnienia wykroczenia określonego w ust. 1 można orzec nawiązkę do wysokości dwudziestokrotnego minimalnego wynagrodzenia na wskazany cel społeczny związany z opieką nad zabytkami.

OK przebrnęliśmy przez te kilkanaście artykułów, które wybrałem pod kątem użytecznej wiedzy dla kolekcjonerów. Jakie są główne wnioski? Po pierwsze, w ustawie nie ma nigdzie zakazu zbierania monet (no chyba, że z bezpośrednio „z pola”) i posiadania kolekcji numizmatycznych. Kamień spadł mi z serca J. Po drugie prawo zabrania poszukiwania zabytków za pomocą urządzeń do wykrywania metalu, bez stosownych zezwoleń. To oznacza, że monety można legalnie odkryć jedynie przypadkowo i jeśli istnieje podejrzenie, że są zabytkowe należy niezwłocznie taką sprawę zgłosić odpowiednim organom. To, co może stanowić problem, to określenie, co jest zabytkiem i wymaga ochrony państwa. Definicje zabytków w ustawie są dosyć pojemne, niezbyt konkretne, co daje szerokie pole do interpretacji. Przyznacie sami, że pod definicje z ustawy, która brzmi: 1) zabytek – …rzecz ruchomą…, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową; - można by dziś nawet podczepić monety z PRL-u. W końcu ta epoka jest miniona i jak ktoś się uprze to może doszukiwać się w monetach z tego okresu, świadectwa zdarzenia zasługującego na zachowanie. W każdym razie jeśli o PRL-u można mówić jako o ciekawostce, to już srebrne monety Stanisława Augusta Poniatowskiego można z łatwością powiązać z ta definicją. To ciekawy wątek, bo jakoś dotychczas nie myślałem w ten sposób o posiadanych monetach. Szczególnie, że świadome posiadanie zabytku nakład na posiadacza szereg obowiązków związanych z jego właściwym przechowywaniem, zabezpieczeniem, czy też udostępnianiem do badania. To jedno z głównych przesłań dzisiejszego artykułu. Jak jakaś służba czy instytucja zakwalifikuje posiadaną przez nas monetę, jako zabytek – świadectwo minionej epoki, to wówczas „popada” ona pod większość zaprezentowanych wyżej przepisów. 

Po drugie, warto zwrócic uwagę na kolejną definicję z Art.3, czyli na "zabytek archeologiczny". Warto zdac sobie sprawę, że zabytkiem archeologicznym jest " powierzchnia, podziemna lub podwodna" , czyli warstwy ziemi w których znajdują się zabytki, w tym te ruchome, jak na przykład monety. To podejście, jak sie wydaje jest glównym powódem do "wojenki" środowisk poszukiwaczy i archeologów. Zrozumienie tego, że dla "nauki" ważny jest nie tyle sam znaleziony zabytkowy przedmiot, co "okoliczności przyrody" w których został on odkryty, może nam pomóc zrozumieć genezę tego konfliktu. "Anonimowy poszukiwacz" nieumiejetnie wydobywając zabytek z ziemi, najczęsciej niszczy lub jako minimum, zupełnie pomija ten ulotny kontekst, który jest ważny z punktu widzenia naukowców. Uznałem, że warto przy okazji analizy definicji, zdac sobie z tego sprawę.  Na koniec warto wspomnieć o przepisach karnych za fałszowanie i podrabianie zabytków. Ustawa ma dla fałszerzy „nagrodę” w postaci grzywny lub 2 lat więzienia. Czyżby, więc podrabianie zabytkowych monet było wreszcie poskromione? Jestem ciekaw czy są już pierwsze sukcesy w ściganiu tego typu przestępstw. Bo z tego, co obserwuje na aukcjach, pole do popisu jest ogromne. Osobną i zapewne sporą dziedziną do lepszego zrozumienia jest obrót zabytkami ruchomymi. Jak wydaje się z tekstu ustawy, kupno/sprzedaż/aukcje tego typu przedmiotów również są obwarowane określonymi przepisami. Czy zmieni to rynek numizmatyczny w Polsce?

 Takie to właśnie „nowości” i znaki zapytania czekają na miłośników numizmatyki w tym roku. Wydawałoby się czasami, że obowiązujące nas prawo jest stałe/niezmienne i jeśli „nie robię nic złego” to działam zgodnie z jego literą.  Nic bardziej mylnego. Okazuje się, że kiedy my przez długie lata cierpliwie gromadzimy obiekty naszych pasji, to w tym samym czasie przepisy, które mogą w pewnym stopniu zahaczać o nasz zakres działania, regularnie się zmieniają. Czasem to jest ewolucja a czasem rewolucja, a ta ostatnia lubi żywić się krwią przeciwników i lepiej być na to dobrze przygotowanym. A co najważniejsze nie są to najczęściej zmiany, o których trąbią media czy branżowa prasa i sami zainteresowani mogą być zaskoczeni, gdy nagle Państwo zdecyduje się je zacząć egzekwować z całą potęga i surowością. A jak to z prawem, zwykle diabeł tkwi w szczegółach. 
Dużo było dziś już o teorii a teraz kilka zdać o praktyce. Jak dla mnie, podstawowym a czasem niedocenionym aspektem związanym z omawianą dziś ustawą jest transparentne źródło pozyskiwania monet do zbiorów. Nie da się przecież ukryć, że jedną z ogólnodostępnych dla każdego metod są zakupy numizmatów na aukcjach oferowanych przez bliżej nam nieznanych i pozornie anonimowych „aktualnych posiadaczy”. A co jeśli są nimi wspomniani w ustawie „operatorzy wykrywaczy metali”, którzy nie posiadając stosownych zezwoleń zajmują się poszukiwaniami. Często może być tak, że sprzedawane monety nie są dobrze opisane, a już o faktycznym źródle ich pochodzenia to najczęściej w ogóle się nie wspomina. No chyba, że ktoś sprzedaje akurat „kolekcję po dziadku” lub „znalezioną na strychu”. Okazuje się, że jeśli moneta w internecie jest opisana, jako „wykopek” lub na taką jedynie wygląda, to warto zastanowić lub nawet dowiedzieć u sprzedawcy - jak została pozyskana. W takich sytuacjach, każdemu miłośnikowi monet powinny się teraz zacząć włączać kontrolki ostrzegawcze. Moim zdaniem warto wiedzieć, jako minimum, czy monety włączane do zbioru nie posiadają żadnych wad prawnych, które mogą w przyszłości stać się przyczyną problemów nie tylko dla nieuczciwych poszukiwaczy, ale i dla kupujących te „fanty” kolekcjonerów. Nawet te monety, które kupiono w dobrej wierze mogą przy nieprzychylnych wiatrach wiejących z ulicy Wiejskiej, nagle stać się realnym problemem. Nieraz źródło, z jakiego pozyskujemy numizmaty wcale nie dyskryminuje ich pochodzenia. Może, zatem teraz „dobra proweniencja” monet powinna być bardziej eksponowana, akcentowana czy nawet wymagana? Może dzięki temu warto zapłacić „stówę” więcej i mieć pewność lub nawet gwarancje od sprzedawcy. Temu warto się teraz przyjrzeć, by być na bieżąco w aktualnie zachodzących zmianach w prawie związanym z pozyskiwaniem i obrotem ruchomymi zabytkami. Ja w każdym razie zamierzam eliminować ryzyko i mimo tego, że DZIŚ prawo nie wymaga wprost od zbieraczy udokumentowania pochodzenia swoich zbiorów, to JUTRO to się przecież może zmienić…

Ale zanim o moich przygotowaniach do JUTRA, porozmawiajmy jeszcze chwilę o zmianach w egzekucji prawa, o których dowiadujemy się dzięki forom i mediom, które skłoniły mnie do tego żeby dziś o tym napisać. Ciekawe, co tak naprawdę czeka miłośników poszukiwań? Pytanie jak najbardziej na czasie. Obserwuje to środowisku z boku i widzę pierwsze symptomy pozytywnych zmian. Po początkowym szoku i niedowierzaniu nadchodzi czas tworzenia struktur, jednoczenia środowiska wokół wspólnych idei oraz pracy nad ratowaniem swojego hobby. Powołanie przez miłosników poszukiwań Polskiego Związku Eksploatorów jest działaniem rozsądnym i potrzebnym. Bo jest o co walczyć i trzeba mieć reprezentacje, której głos będzie wysłuchany a może nawet i brany pod uwagę...Na tę chwilę wydaje się, że wylano „dziecko z kąpielą” i opluto całe środowisko, liczące przecież według szacunków niebagatelne 100 tysięcy poszukiwaczy. Wrzucono ich wszystkich do jednego worka, przyszywając łatkę głównych niszczycieli zabytków. Nie twierdzę, że sami nie są sobie trochę wini, jednak generalizowanie i traktowanie każdego, jako potencjalnego kryminalistę jest moim zdaniem grubą przesadą. Przykłady głośnych egzekucji nowego prawa są liczne i sporo o tym można poczytać w necie, więc nie będę tego powtarzał. Jako ikonę tych działań przytoczę tylko przykładowy drobny epizod, jakich wiele. Jednemu ze „starych poszukiwaczy” zgotowano zimowy nalot policji. Najpierw standardowe przeszukanie domu. Potem, ocena „na oko”, co jest stare lub na „takie wygląda” i może być zabytkiem. W tym celu odpowiednie służby prowadziły kilkudniową inwentaryzację w zaplombowanych pomieszczeniach mieszalnych. W efekcie zabranie/konfiskata niemal całych gromadzonych latami zbiorów. W końcu przesłuchania, groźba aresztu i towarzysząca temu prasowa nagonka w imię egzekwowania nowego prawa skierowanego przeciwko poszukiwaczom. Sprawa jest w trakcie procesowania, toczy się postepowanie, będzie sprawa i istnieje realne zagrożenie dotkliwą karą i pewność, że już nic nie będzie takie samo jak wcześniej… Cała ta machina sprawiedliwości wymierzona została w jednego miłośnika historii, poszukiwacza a zarazem fotografa, dobrze znanego z licznych wpisów na forach dla kolekcjonerów, w których w pozytywny sposób „chwalił się” swoimi znaleziskami publikując ich zdjęcia.
Strach się teraz powszechnie nazywać miłośnikiem starych monet. A już bycie aktywnym numizmatycznym bloggerem, który czasem odsłania publicznie „kuchnię” swojego zbioru, to naprawdę może być mi kiedyś policzone, jako hobby ekstremalne J. Bo przecież nie da się ukryć, że przez te lata, za ciężkie pieniądze nakupowało się trochę starych monet, zamieściło się setki wpisów i opublikowało się dziesiątki zdjęć. Czy to bezpieczne? Dotychczas martwić się można było jedynie o zabezpieczenia przed złodziejami. Wstawiało się nowe zamki, kupowało sejfy, zakładało alarmy i monitoring, co cenniejsze numizmaty i zbiory oddawało się na przechowanie do skrytek bankowych itd. Jednak teraz, to już nie jestem taki pewien czy te zabezpieczenia są wystarczające. Na pewno warto zbierać (lub zacząć – jak ktoś tego jeszcze nie robi) i przechowywać wszelkie kwity/rachunki, bo niby to „nie do nas strzelają”, ale kto był w wojsku ten wie, że istnieje takie zjawisko jak rykoszet… i nigdy nie wiadomo, kiedy mogą się nam takie papiery przydać. Ja dodatkowo prowadzę w excelu bardzo szczegółową buchalterię swoich monet SAP. Tam, oprócz standardowego opisu numizmatu i jego zdjęć, umieszczam daty, ceny i źródła z których te monety posiadłem. Kiedy ktoś wjedzie nam „na chatę” i będzie starał się nam udowodnić lub wmówić, że coś z naszego zbioru zostało znalezione na polu czy też było wykopane w okolicznym lesie, to trzeba się jakoś przed tym móc obronić. Najlepszą obroną wydaje się być odpowiednia higiena źródeł pozyskiwania monet do zbioru. Warto o tym pamiętać i uprawiać właśnie taki styl realizowania naszej pasji.

Oczywiście, nie ulega żadnej wątpliwości, że ja sam na tym blogu staram się promować postawy zgodne z prawem. Wielokrotnie przy różnych okazjach, przedstawiałem swoje prywatne opinie o poszukiwaniach z wykrywaczem. Mimo szczerego zachwytu nad możliwością takiego sposobu spędzania wolnego czasu, to jednak z drugiej strony zawsze miałem sporo uwag natury, nazwijmy to „moralno-etycznej”. W efekcie nigdy się na to nie zdecydowałem. I to mimo tego, że nie raz relacje z poszukiwań rozpalały moje emocje i marzenia, to jakoś się temu oparłem. Mimo to jestem „na TAK”, jeśli chodzi o samodzielne poszukiwania zabytków z wykrywaczem. Jednak wyłącznie na własnym terenie lub ewentualnie za świadomą zgodą właścicieli eksplorowanego terenu. Czyli każdego, nawet najmniejszego pola/lasu/jeziora czy przydrożnego nieużytku. Dodatkowo uważam, że znaleziska powinny być nadzorowane i rejestrowane przez instytucje. A same znaleziska nie mogą stanowić źródła handlu, czy też swoistego sposobu na życie i zarobkowanie trudniących się tym osób. Z pewnością dla pasjonatów są to warunki jak najbardziej do przyjęcia a handlarzom… dziękujemy. W innych przypadkach jestem zdania, że poszukiwania bez stosownego pozwolenia są naruszeniem prawa własności. Wychowani w duchu socjalizmu i ci uważający, że „im się należy” z pewnością będą mieli spory problem by zrozumieć nadrzędność wyżej wspomnianych praw i wartości. Stoję na straży tezy, że poszukiwania bez wiedzy i pozwolenia właściciela nie różnią się wiele od pospolitej kradzieży. Nie wiem jak sam bym zareagował na nieznanych ludzi z wykrywaczem kopiących dołki „na mojej ziemi”. Kto nie czytał „Chłopów” ten nawet nie zdaje sobie sprawy ile czasem dla człowieka taka „ziemia” może znaczyć  J.  Jedno jest pewne, nie byłbym na pewno zadowolony z wizyty nieproszonych gości. No i te argumenty, jakie podnoszą „zranieni” poszukiwacze, że przecież to oni „bezinteresownie” ratują zabytki przed zgniciem w ziemi. I jeśli oni ich nie znajda i nie wydobędą, to stracimy je bezpowrotnie. No nie wiem. Środowiska archeologiczne twierdzą, że nie tylko ważny jest wykopany zabytek ale równie cenny jest sam kontekst w którym został znaleziony. Przy "dzikich" poszukiwaniach nikt na te okoliczności uwagi nie zwraca i może nawet nieumyślnie, bezpowrotnie zniszczyć nasze dziedzictwo narodowe. Duże słowa, ale coś w tym jest. Jakoś przez setki lat przedmioty leżą w ziemii i gniją, więc być może już tak jest na tym świecie, że wraz z ludźmi i epokami odchodzą w niebyt ich artefakty, Taka jest kolej rzeczy…

Jak widać po ostatnich zmianach, prawo się wybitnie nie zmieniło jednak nowa władza zamierza jest skutecznie wdrożyć. Jak będzie zobaczymy, może coś dobrego się z tego urodzi.  Oby tylko przy okazji tej zmiany kierunku nie okazało się, że był to zdecydowanie zbyt ostry łuk, którego przez długoletnie zaniedbania w egzekwowaniu prawa, nie da się wziąć za jednym razem bez spowodowania kilku groźnych kraks. Mam nadzieje, że obędzie się bez ofiar, jednak i tu trzeba być realistą. Warto jest wypowiedzieć się w tym wątku lub jako minimum śledzić wpisy by móc eliminować ryzyko popadnięcia w problemy. Jak widać na przykładach w pierwszej kolejności czekają one osoby aktywne w środowisku, stąd, jeśli już „przyjdą podpalić dom, ten w którym mieszkam… i kolbami w drzwi załomoczą” - to warto mieć wszystkie papiery i rachunki gdzieś pod ręką. I oto apeluję. Mam nadzieję, że dla grzecznych miłośników monet w nadchodzący okres będzie pomyślny ich nowe nabytki będę to wyłącznie numizmaty BEZ WAD PRAWNYCH.
Mam nadzieję, że na dalsze dyskusje na poruszony przeze mnie dziś temat, rzyjdzie jeszcze czas. Być może już wkrótce nadarzy się okazja by do tej sprawy wrócić i podzielić się kilkoma przemyśleniami, które dziś nie zmieściły się do artykułu. Na dziś to wszystko, dziękuję za doczytanie do tego miejsca i wszystkim miłośnikom starych monet polecam życzliwej uwadze to zagadnienie.

Link do pełnego tekstu ustawy o ochronie zabytków w formacie PDF do ściągnięcia LINK DO USTAWY

W dzisiejszym wpisie wykorzystałem informacje z niżej wymienionych źródeł: forum monety.pl LINK ,strony zdziennikaodkrywcy.pl LINK oraz LINK , strony odkrywcahistorii LINK , strony twojahistoria.pl LINK , strony wsensie.pl LINK , forów dla miłośników detektoryzmu oraz ze zdjęć wyszukanych za pomocą google grafika. 

środa, 28 lutego 2018

Aukcja SNMW 1, czyli o tym jak w mieście nad Odrą pojawił się dobry towar.

Cześć numizmatyczni zakupo-maniacy J. Uznałem, że drobnym nietaktem byłoby, gdybym nie odnotował oficjalnie na blogu faktu, że oto w ostatni weekend lutego na krajowym rynku aukcyjnym, zadebiutował nowy podmiot, który przeprowadził swoją pierwszą ogólnopolską imprezę na platformie OneBid.  Szczególnie byłaby niezła wpadka, jeśli za kilka lat/dekad okazało by się, że oto wrocławski Salon Numizmatyczny Mateusza Wójcickiego tak się super rozwinął, że „dzieli i rządzi” na rynku numizmatycznym. Jak nawet nie na krajowym, to na jego południowo-zachodnim obszarze zdecydowanie są na to spore szanse.  Co prawda nie uważam się za wizjonera, ale jeśli tak się stanie, to wówczas mój drobny wpis będzie jak ulał, nada się na wszelkiego typu celebracje rocznic i świętowanie rekordowych udziałów. To tyle ze wstępu J.

O samej aukcji wiem w sumie niewiele. „Zajawka” pojawiała się na platformie One Bid gdzieś na początku roku i aukcja zajęła wolne miejsce w kalendarzu imprez. Byłem ostatnio nieco zajęty, więc może nie do końca z zapartym tchem śledziłem, kiedy konkretnie organizator „odkryje karty” i pokaże, co tez będzie w stanie nam zaoferować. W każdym razie, już na początku lutego wróciłem do tematu, wstępnie przejrzałem udostępnioną ofertę oraz zapisałem się do aukcji, jako jej internetowy uczestnik. O imprezie nie było zbyt głośno przed jej rozpoczęciem, przynajmniej ja z żadnymi atakującymi mnie reklamami się nigdzie nie spotkałem. Tym samym wrocławscy organizatorzy jak zakładam uznali, że maja swoją renomę w branży a dobry towar sam się obroni. Dziś, to już takie nieco zapomniane i romantyczne podejście, ale na wstępie uznałem, że może mają w zanadrzu numizmaty pokroju „słynnego” tynfa portretowego i żeby się przebić nie muszą robić medialnych szopek. Moje pokolenie zostało wychowane w miłości do romantyków, więc i mnie takie zachowanie ujęło. Co właśnie chciałem podkreślić poniższą ilustracją z dwoma znanymi romantykami oldskulowego amerykańskiego kina, którzy dodatkowo znają się na najlepszym „towarze” J.
Tyle żartów. Zobaczmy, zatem te skarby, jakie przygotowano do sprzedaży. Jeśli chodzi o asortyment, jaki zgromadził organizator, to trzeba zauważyć, że jak na standardy aukcji, to nie było tego ilościowo zbyt wiele. Wystawiono do sprzedaży okrągłe 500 obiektów, z czego w kategorii monet było ich zaledwie 105 egzemplarzy. Jak na aukcję numizmatyczną, to ilość monet nie powalała i zdecydowanie „przegrywała” z banknotami, które stanowił większość, a dokładnie było ich aż 345. Dodając do tego kilkadziesiąt pieniędzy zastępczych i papierów wartościowych, mamy właściwie cały obraz oferty.  Jak widać okazuje się, że nie samą kruszcową monetą żyje miłośnik numizmatyki. Nie mniej jednak, tak zbudowane oferty nie zdarzają się zbyt często i prawdę mówiąc, to całkiem mocno zaskoczyły mnie te proporcje. Na banknotach się nie znam. No może na tych z NBP to… troszkę J. Tym samym zupełnie nie liczyłem, że znajdę tam coś ciekawego dla siebie. Trudno było zakładać, że pośród tak nielicznej oferty monet znajdzie się akurat coś ciekawego z okresu SAP. Jednak wiadomo, że zawsze warto dać sobie szansę i to sprawdzić J. Dzięki temu, czasem można pomóc szczęściu i trafić na prawdziwą perełkę.

I ja też odrobiłem tą miłą sercu pracę domową i przeklikałem wszystkie 8 monet Stanisława Augusta Poniatowskiego. To, co rzuciło mi się w oczy najsampierw, to grube nominały. Połowę sprzedawanych monet SAP stanowiły talary, a pozostałe dwie ćwierci równo podzieliły pomiędzy siebie półtalary i dwuzłotówki. Brak drobniejszego srebra i miedziaków mógł świadczyć o tym, że monety dobrane do aukcji były jakoś specjalnie wyselekcjonowane. Drugie wrażenie, jakie odniosłem związane było z niezłymi stanami zachowania. Tu ważną role odgrywał pierwszy wystawiony „zbrojarz”, który błyszczał się do mnie z ekranu i na którego awersie sam król uśmiechał do mnie zachęcająco – jak na monetę ograjdowaną na notę AU58 przystało. Co prawda zdjęcia nie były najlepsze i nie dało się ich mocno powiększać jak na innych aukcjach, jednak sam „towar” prezentował się całkiem zacnie. Na tyle żeby przekonać mnie do tego by przyjrzeć się nieco bliżej wszystkim wystawionym monetom SAP, co w kilku zdaniach poniżej postaram się streścić. Po pierwsze, zaczynający ofertę SAP talar z 1766 był całkiem dobrze opisany. Organizatorzy przytoczyli chyba wszystkie możliwe oznaczenia znane z katalogów, w których znajduje się ta moneta. No, może nie dokładnie akurat ten konkretny wariant stempla, ale to też uwzględnili, odnosząc się do najnowszego katalogu Parchimowicz/Brzeziński i określając numizmat, jako „odmiana” 32.a6. Prawidłowy opis zawsze mnie cieszy. Pierwsza moneta i już dobra robota J. Jeśli miałbym się do czegoś przyczepić, to chyba tylko do tego, że autorzy aukcyjnego opisu napisali, że sprzedawana moneta jest „względnie dostępną”, co jest nieco w opozycji do moich ustaleń opublikowanych na blogu, w których wariant stempla 2.4 został określony, jako jeden z najrzadszych spośród całej gamy wariantów talarów z 1766 roku. Pokusiłem się nawet o szacunkowe przyznanie mu stopnia rzadkości R4, co plasuje go, jako niezbyt często występujący w handlu, czytaj – jest poszukiwany. Nie dość, że rzadki to dodatkowo to był naprawdę ładny talar. Do tego stopnia, że nie przypominam sobie bym widział drugi tak dobrze zachowany wariant 32.a6 wystawiony do sprzedaży. Sam na bloga wstawiłem zdjęcie jakiegoś złomka, bo innego nie miałem. Proszę samemu ocenić, czyż nie jest interesujący.
Podsumowując ten fragment, już przy pierwszej monecie miałem powód do zainteresowania. Niestety cena wywołania ustawiona na 6 tysięcy, plus estymacja organizatora, który przewidywał uzyskanie ceny w zakresie 12-18 tysięcy znacznie osłabiło mój zapał. Ale zainteresowanie pozostało, uznałem, że zobaczymy co czas przyniesie i jak ułoży się licytacja J.

Drugi talar, na którym król Poniatowski prezentuje się w zbroi nie był już tak interesujący. Stan zachowania 3 minus, akurat dla mnie jest zbyt słaby, lecz brałem pod uwagę możliwość, że moneta spotka się z zainteresowaniem kupujących. Co prawda wariant 3.1 akurat spotyka się znacznie częściej i można kupić go w zdecydowanie lepszym stanie, jednak przecież nie każdy poszukuje idealnych sztuk. Bo czyż nie jest prawdą, że monety obiegowe również mają swój niezaprzeczalny urok. Mamy w końcu modę na monety SAP, więc nic tylko kupować i drogo płacić J. Trzecim talarem była moneta targowicka z 1793 roku. Niestety jak na ten typ, bardzo przeciętnie zachowana. Na oko stan III. Moim zdaniem kupowanie monet w takim stanie za ciężkie tysiące mija się z celem.  Talar Targowicki, jest moneta szczególną. To wyjątkowa pamiątka trudnych czasów i moim zdaniem warto dla niej specjalnie się postarać. Moneta osiągnęła pokaźną kwotę 7,4 tysiąca złotych a to wcale niemało. Jestem zdania, że dla tak ważnych dla każdego zbioru monet, warto jednak dołożyć te kilka tysięcy i mieć talara około menniczego, bez widocznych skaz. Ale każdy robi jak uważa, a ja nie jestem żadnym guru żeby tu krytykować. Przedstawiłem tylko swój pogląd. Ostatnim talarem był egzemplarz z 1794 roku, czyli najpopularniejszy z talarów SAP. Awers nawet niezły, jednak z wyraźnym justunkiem. Rewers słabszy, przerysowany, przejustowany. Na plus zdrowa blacha, patyna i rozsądna cena wywoławcza. Takie monety również trzeba sprzedawać, jednak nie była to oferta skierowana do mnie. Poniżej zdjęcia trzech talarów, o których była teraz mowa. Podsumowując półmetek i ofertę talarów Stanisława Augusta Poniatowskiego, to gdyby nikt nie chciał przebić pierwszego zbrojarza, to być może skusiłbym się na jego zakup.
Druga część oferty sreber SAP rozpoczynała się od dość popularnego półtalara z 1768 roku. Dzięki Bogu to kolejna moneta, której kiedyś już poświęciłem wpis, więc dość łatwo mogłem ją sobie przeanalizować korzystając z bloga. Nie podzieliłem, więc entuzjazmu osoby opisującej ten numizmat, gdyż nie z pewnością ma innego, bardziej popularniejszego wariantu w tym roczniku od tego oferowanego. Do tego trzeci stan zachowania sprawiał, że w moim prywatnym mniemaniu ta moneta nie powinna kosztować więcej niż ze 2 tysiące. Mimo tego, że nie mam jeszcze tego wariantu, to jednak nie planowałem licytacji tak „słabego” egzemplarza. Drugim półtalarem była moneta z interesującego mnie rocznika 1788. Bardzoooo (naprawdę) powoli przygotowuje się do wpisu na jego temat, więc każdy egzemplarz w sprzedaży witam z ulgą i traktuje, jako ewentualna pomoc naukowa. Zapisałem, więc i te dwa zdjęcia. Awers nawet zdrowy i o ładnej prezencji, ale niestety paskudnie zadrapany obok królewskiego nosa. Rewers również niczego sobie, lecz przejustowany w centrum, co osłabiało wrażenie. Ciekową cechą tego rewersu było wyraźne podwójne uderzenie na obrzeżu. W efekcie wyżej opisanych wad, moneta w moich oczach z całkiem ładnie zachowanego egzemplarza spadała w czeluść przeciętności, pośród dziesiątki innych półtalarów z 1788 roku, które ozdabiają znaczną ilość aukcji i ofert sklepów internetowych. Ja w takich przypadkach szukam czegoś bliskiego ideału. Nie musi być zaraz mennicza, oby tylko nie miała tych wszystkich wyżej opisanych niedoskonałości. Tu, tego nie znalazłem. Może dalej będzie coś interesującego?

I było ciekawie J. Czekały na kupców dwie dwuzłotówki z całkiem ciekawych roczników. Pierwsza moneta z 1783 roku, bardzo mocno obiegowa, jednak dla zbierających roczniki bez względu na stan, na pewno mogła być ciekawą ofertą. Jak się okazało była do „wyrwania” już za 500 złoty + opłaty. Cena całkiem sympatyczna. Poniżej zdjęcie trzech opisanych wyżej ofert.
Mnie jednak bardziej zainteresowała ta druga dwuzłotówka i za razem ostatnia z ośmiu monet SAP sprzedawanych na 1 Aukcji Salonu Numizmatycznego Mateusza Wójcickiego. Mennicza dwójka z 1784 roku, zamknięta w plastikowej trumnie, na zdjęciach prezentowała się całkiem fajnie. Oczywiście jak to na menniczo-połyskowych egzemplarzach, na fotografiach widać było sporo drobnych rysek, jednak to nie tłumiło niezaprzeczalnego piękna tego egzemplarza. To, co mnie szczególnie zaciekawiło to dziwne ślady w okolicach napisów otokowych po obu stronach monety. Na pierwszy rzut okaz wyglądało to jakby ktoś przeczyścił fragment tła nad każdą literą. Jednak trudno zakładać, że egzemplarz oceniony i zapakowany, jako menniczy mógłby mieć aż takie wady. Zakładam, że to ślady związane bezpośrednio ze stemplem, którym wybito ten egzemplarz. Coś w tym narzędzi było poprawiane i być może z tego wynikają te dziwne ślady. W takich przypadkach warto spotkać się ze sprzedawcą i zobaczyć monetę na żywo. Zawsze rozmowa ze sprzedawcą i osobista wizja lokalna, może pomóc odpowiedzieć na wiele pytań, które warto sobie zadać kupując przez internet monetę za kilkanaście tysięcy złotych. Cena wywołania wynosiła całe 4 tysiące, jednak już estymacja organizatorów pikowała na wyższe poziomy w zakresie 9-14 „tauzenów”. Sporo kasy. Podobna sytuacja jak z pierwszym talarem z 1766. Uznałem, że pokuszę się o udział w licytacji, przy drobnym założeniu, że nie będzie zbyt wielu chętnych i cena będzie z gatunku rozsądnych. Oczywiście w moim prywatnym zakresie i każdy z czytelników powinien ocenić to z własnego punktu widzenia. Poniżej zdjęcie ostatniej dwuzłotówki.
Podsumowując na celowniku miałem dwie monety. Nie były to jednak jakieś bardzo realne cele, gdyż w związku z cenami, jakie mogą osiągać, liczyłem się z tym, że na 99% mój udział ograniczy się jedynie do roli widza. Całą analizę wykonałem w pierwszym trymestrze lutego i uwagę skierowałem w inne obszary, co spowodowało, że licytacje zeszły na dalszy plan. Na tak daleki, że aż wstyd przyznać, ale przypomniałem sobie o nich dopiero …w niedzielny ranek. Pomyślałem wtedy, że oto przegapiłem sobotnią aukcję, bo przecież „coś miało być 2 tygodnie po Damianie”. Jak więc ocknąłem się w niedzielę i zorientowałem, że chyba coś mnie ominęło, to zalogowałem się do One Bid jedynie po to żeby sprawdzić osiągnięte ceny dwóch interesujących mnie monet. Jakież było moje zdziwienie, kiedy po wejściu na stronę aukcji zobaczyłem, że impreza aktualnie trwa.  A dokładniej, że dopiero, co wystartowała i licytowane są właśnie monety Augusta III. Halo, pobudka - Augusta III!!! A jak wiadomo to zawsze po nim jest Poniatowski, więc może jeszcze nie wszystko stracone J. Ot, taka historia z życia wzięta J.  Na dowód, że byłem i widziałem – zrobiłem sobie skan, na którym jak na dłoni widać, że licytacja trwa w najlepsze.
Jak można zauważyć na ilustracji powyżej, była dostępna również relacja z kamerki w wersji „na żywo”. Licytacja prowadzona była dość nerwowo i szybko, nieraz nawet bardzo, co czasem wyglądało jakby prowadzący chciał jak najszybciej mieć to już za sobą. To był początek imprezy, więc zakładam, że z czasem nerwy opadły i pojawił się większy luz J. W każdym razie miałem tą przyjemność by uczestniczyć w historycznej 1 Aukcji SNMW na żywo przez internet. Dzięki temu obserwowałem jak pierwszy talar, z 1766, którym byłem wstępnie zainteresowany osiąga coraz to większe kwoty. Musze przyznać, że licytacja tej monety była naprawdę interesująca i zacięta, gdyż kilka osób (chyba?) dzielnie walczyło i nikt nie zamierzał łatwo odpuszczać. Osiągnięta cena końcowa w wysokości 14 tysięcy złotych (+ opłaty) mówi sama za siebie. Trzeba przyznać, że jak dla mnie moneta "poszła" przerażająco drogo. Wygląda na to, że jednak rzadkość tego konkretnego wariantu stempla, połączona z wyjątkowym stanem zachowania została odpowiednio doceniona i wyceniona przez rynek. Zwycięzcy wypada tylko pozazdrościć dobrego oka oraz środków J.

Dwuzłotówka z 1784 roku, zamykająca interesująca mnie część imprezy była równie rozchwytywana. Na początku wydawało się, że będę mógł się włączyć do gry, jednak kilka szybkich przebić wyperswadowało mi ten pomysł. Cena 8 800 złotych plus opłaty, jaką zdecydował się „postawić” jej nowy właściciel, budzi szacunek. Miałem wrażenie, że co miało „pójść” tanio to poszło, jednak „dobry towar”, który pojawił się na aukcji wzbudził odpowiednie zainteresowanie w środowisku. Jak dla mnie wyszło trochę drogo i nie licytowałem, jednak i mogę zaryzykować tezę, że akurat w przypadku tych dwóch monet ceny były adekwatne do klasy numizmatów. Przeraża mnie to, w jakim kierunku ostatnio podążają ceny ładniejszych monet Poniatowskiego. Jednak, kto tak jak, ja żyje wystarczająco długo by mieć własne refleksje wie, że rynek rządzi się swoimi prawami i często to, co dziś jest drogie i popularne w perspektywie czasu może stać się bardziej przystępne. Jedno, co jest pewne w życiu, to zmiany J. Mnie to odpowiada, bo jak wiadomo nigdzie się ze swoim zbieractwem nie spieszę. Co ma być to będzie, nie mam żadnego stresu, bo i tak wszystkiego co mnie interesuje nie mam szans posiadać, a z drugiej strony - nikogo z mojego bezpośredniego otoczenia to moje hobby zupełnie nie interesuje. Na wszelki wypadek napisałem im, co mogą z tym zrobić jak „zamknę oczy”, więc być może będzie kiedyś jakaś aukcja ze srebrem od @eleniasza J.

Generalnie aukcję oceniam pozytywnie. Mimo tego, że nie udało mi się niczego kupić, to wcale nie uważam tej godziny, jaką poświęciłem na swój udział za czas stracony. Było całkiem ciekawie i świeżo. Nie znam sie, ale zakładam że dla kolekcjonerów banknotów to była prawdziwa uczta. Szczere gratulacje dla organizatorów, że mimo tego, iż koncentrowali się na papierowych pieniądzach, to jednak udało im się zgromadzić nieliczną, ale za to bardzo ciekawą ofertę monet SAP. Ciekawy jestem czy będą kolejne imprezy organizowane przez SNMW i jeśli tak, to czy będą dla mnie bardziej udane. Na mnie w tym względzie zawsze można liczyć i jak da mi się dobry powód, to zawsze włączę się do kolejnej imprezy. Może następnym razem postaram się bardziej, by jednak kupić sobie coś ciekawego. Z aukcji pozostanie mi zapisana w kompie strona internetowa Salonu Numizmatycznego Mateusza Wójcickiego, która jest ciekawie prowadzona i warto ją odwiedzać. Tu proszę LINK DO STRONY. Firma młoda, ale jak widać dynamiczna i z perspektywami. Mnie między innymi zaciekawiła sekcja „O nas”, która zgrabnie opowiada misję i krótką historię firmy, a wszystko to zostało ilustrowane dukatem Poniatowskiego i banknotem 100 złotowym z czasów Insurekcji Kościuszkowskiej. A więc jak widać, nawet w tym miejscu doceniono wyjątkowy klimat Polski z II połowy XVIII wieku. Okres SAP rządzi niepodzielnie i jak tu ma być taniej J.  Na dziś to wszystko, dziękuję i pozdrawiam.

W dzisiejszym wpisie wykorzystałem dane i informacje z serwisu OneBid, na którym odbywają się aukcje numizmatyczne, strony internetowej organizatora aukcji oraz zdjęcie wyszukane za pomocą gogle grafika.